Alexander Breckel’in şu adreste yazmış olduğu NASIL belgesinden yola çıkarak fan kontrolünü sağlayabilirsiniz.

İlk olarak, DSDT’yi okumalı ve kontrolünü yapmanız gerekmekte. /proc/acpi/dsdt altında bulunabilen dsdt’yi cat ile okumanızı tavsiye etmemekle birlikte, bunu “disassemble” etmeniz gerekmekte. Bunun için iasl (Intel ACPI Source Language Compiler) aracını kullanacaksınız.
Öncelikle, “root” yetkileriyle,

cp /proc/acpi/dsdt /kopyalamak/istediğiniz/dizin/dsdt
iasl /kopyalamak/istediğiniz/dizin/dsdt

İşlemlerini gerçekleştirdikten sonra, dsdt.dsl dosyasının oluştuğunu göreceksiniz. (F3Jp ve F3Jr’de sorunsuz oluyor)
Oluşan dsdt.dsl makine dilinden, assembler diline çevrilmiş vaziyette sizi bekliyor olacak. Herhangi bir metin editörü ile açıp, şu satırların varlığını kontrol ettikten sonra aşağıda vereceğim bash betiklerini kullanmaya başlayabilirsiniz. (sol sütun satır numarası)

4521  Mutex (ASIO, 0x00)
[...]
5884  OperationRegion (KAID, SystemIO, 0x025C, 0x01)
5885  Field (KAID, ByteAcc, NoLock, Preserve)
5886  {
5887      AEID,   8
5888  }
5889
5890  OperationRegion (KAIC, SystemIO, 0x025D, 0x01)
5891  Field (KAIC, ByteAcc, NoLock, Preserve)
5892  {
5893      AEIC,   8
5894  }
5895
5896  Method (WEIE, 0, Serialized)
5897  {
5898      Store (0x4000, Local0)
5899      And (AEIC, 0x02, Local1)
5900      While (LAnd (LNotEqual (Local0, Zero), LEqual (Local1, 0x02)))
5901      {
5902          And (AEIC, 0x02, Local1)
5903          Decrement (Local0)
5904      }
5905  }
[...]
5982  Method (WMFN, 1, Serialized)
5983  {
5984      If (LEqual (Acquire (ASIO, 0xFFFF), 0x00))
5985      {
5986          WEIE ()
5987          Store (0x98, AEIC)
5988          WEIE ()
5989          Store (Arg0, AEID)
5990          WEIE ()
5991          Release (ASIO)
5992      }
5993  }

Bu satırların varlığını kontrol ettikten sonra, fan kontrol uygulamasına geçebiliriz. Öncelikle, fan’ı kontrol eden bir program oluşturmak zorundayız. Arkasından, fan’ı kontrol eden programa komut verecek betiği oluşturmalıyız.

Öncelikle fan için uygulamayı oluşturalım:
fan.c olarak isimlendirdiğinizi düşünerek, içerisine:

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65

#include <stdio.h> // printf
#include <stdlib.h> // atoi
#include <stdint.h> // uint8_t, uint16_t
#include <string.h> // strcmp
#include <sys/io.h> // inb, outb
 
// IO ports
const uint16_t AEIC = 0x025D; // command register
const uint16_t AEID = 0x025C; // data register
 
// waits for the status bit to clear, max 0x4000 tries
void WEIE() {
	uint16_t Local0 = 0x4000;
	uint8_t Local1 = inb(AEIC) & 0x02;
	while(Local0 != 0 && Local1 == 0x02) {
		Local1 = inb(AEIC) & 0x02;
		Local0--;
	}
}
 
// sets the fan speed
void WMFN(uint8_t Arg0) {
	WEIE();
	outb(0x98, AEIC);
	WEIE();
	outb(Arg0, AEID);
	WEIE();
}
 
int main(int argc, char ** argv) {
	if(argc != 2) {
		printf("usage: %s speed\n", argv[0]);
		printf("speed: `auto' or a value between 1 and 15\n");
		printf("keep in mind that `auto' will be even faster than 15!\n");
		return 1;
	}
 
	uint8_t speed = 0xFF;
	if(strcmp(argv[1], "auto") == 0)
		printf("setting speed to 'auto'\n");
	else {
		int arg = atoi(argv[1]);
		if(arg < 1 || arg > 15) {
			printf("Error: the speed %d is not possible\n", arg);
			return 1;
		}
		printf("setting speed to %d\n", arg);
		speed = (arg << 3) | 0x07;
	}
 
	if(ioperm(AEID, 1, 1)) {
		printf("Error: could not gain access to IO port AEID (0x025C)\n");
		return 1;
	}
 
	if(ioperm(AEIC, 1, 1)) {
		printf("Error: could not gain access to IO port AEIC (0x025D)\n");
		return 1;
	}
 
	WMFN(speed);
 
	printf("done.\n");
	return 0;
}

fan.c bu haliyle tabii ki bir işe yaramayacak. Öncelikle derlememiz gerekmekte:

gcc fan.c -o fan

Bunun ardından, bu uygulamayı otomatiğe bağlayacak bash betiğimizi oluşturalım:

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34

#!/bin/sh
 
OLD_SPEED="0"
OLD_TEMP="0"
 
setSpeed () {
	if [ "$1" != "$OLD_SPEED" ]; then
		echo "new speed   $1"
		OLD_SPEED="$1"
		./fan "$1" > /dev/null
	fi
}
 
while [ 1 ]; do
	TEMP=`cat /proc/acpi/thermal_zone/THRM/temperature | awk '{print $2}'`
	if [ "$TEMP" != "$OLD_TEMP" ]; then
		echo "temperature $TEMP C"
		OLD_TEMP="$TEMP"
	fi
 
	if [ $TEMP -gt 65 ]; then
		setSpeed auto
	elif [ $TEMP -gt 60 ]; then
		setSpeed 13
	elif [ $TEMP -gt 55 ]; then
		setSpeed 11
	elif [ $TEMP -gt 50 ]; then
		setSpeed 9
	else
		setSpeed 1
	fi
 
	sleep 2
done

./fan “$1″ > /dev/null satırına dikkatinizi çekerim. Yukarıda derlemiş olduğumuz fan isimli aracın tam yolunu burada belirtmek gerek. fan ve fan kontrolünü sağlayan betik aynı dizinde ise sorun yok tabii ki .

Fanların en gürültülü çalıştığı durumlarda bu betiği birden devreye sokun ve farkı görün, pişman olmayacaksınız. Ancak yine de bunun deneysel bir teknoloji olduğunu, herhangi bir zarar durumunda kesinlikle sorumlu olmayacağımı, kullanıcının buradaki işlemleri tamamen kendi rızasıyla uyguladığını kabul etmiş olduğunu varsayıyorum.

Bir yerde belki bir şekilde işinize yarar diye düşündüm. Ya da benim gibi, tarayıcı eklentisi okuyucular ve/veya web tabanlı okuyucuları sevmeyenler için..

Bir de güzel bir resim koyalım, değil mi?

Bize de kullanmak düşer 8)

Güncelleme: (19.09.2009) tarihi itibariyle Kubuntu sürümleri 9.04′e yükseltilmiş, Efe Çiftci’ye tekrar teşekkür ediyoruz , yeni resmi koyuyorum.

Evet bilgi birikimimin çoğunu hiç düşünmeden paylaştım 1 seneye yakın bir zamanda. Yazılması gereken yazılar, ufak tefek paket çalışmaları, e-dergi yazıları ve aklıma şu an gelmeyen irili ufaklı pek çok katkı. Bunların hepsini yaparken, tek düşüncem, GNU/Linux adına ülkemin sevgili insanlarına bir parça da olsa özgür yazılım felsefesini aşılayıp, onların gözünü açabilmek adına harekette bulunmaktı. Bu hareketi de başarıyla gerçekleştirdiğime inanıyorum.

Nitekim, kırgınlıklarım da olmadı değil. Bunca emek verdiğinizin insanların, emeğinize hakaret savurması pek hoş olmasa gerek diye düşünenlerdenim. Genelde biriktirip sonradan patlayan bir insan olarak bugün bu saatte bu entry’i yazmak pek ne$eli bir eylem oluyor benim için.

Evvela, topluluk yapısını eleştirmek istiyorum. Linux konusunda topluluk, kullanan kesim olduğu için, kendisine dayatılandan ziyade, kendisine dayatılmak istenen şeye yön veren ruhtur benim görüşüme göre. Pardus topluluğunda şimdiye kadar gördüğüm tek şey ise, “heleloy işletim sistemimiz süper, yapanların eline sağlık” demekten öteye gidemeyen, önüne getirilen her şeyi, “wow harika! koy sepete”, “ben o kadar seviyorum ki bu dağıtımı dur ona bir dernek kurayım” şeklinde $aklabanlıklarla kutlayan ilginç bir topluluk yapısı var.

Sözüm kesinlikle Pardus dağıtımına ve geliştiricilerine yönelik değil. Ben Pardus dağıtımını ve geliştiricilerini, ortaya sundukları yeni araçlar ve yeni fikirler dolayısıyla başından beri tebrik eden, yeri geldiğinde de “her ne kadar onlar işitmese de” eleştirebilmiş bir insan olarak görüyorum kendimi. Evet PiSi ve COMAR harikulade yazılımlar ve tebriği hak ediyorlar. Ve yine de eleştiriye açık olduklarını biliyorum, birazdan edeceğim sözler kesinlikle geliştiricilere yönelik değil.

Ama, işte bu noktada, kraldan çok kralcı takınan zihniyet karşıma çıkıyor ve ürkütüyor beni. Hatalarını kabul etmeyen, yapılan hatalar ortaya konduğunda dinlemek yerine size “poisonous” sıfatını koymaktan çekinmeyen insanları anlamakta güçlük çekiyorum.

Herhangi bir şekilde katkısı olan insanları, kendileri gibi düşünmediğinde siz-biz ayrımına tabi tutabilen kişiler olduğu sürece, kendilerine katkıda bulunabilecek insanları soğutan insanlar olduğu sürece ne yazık ki topluluk diye bir kavram olmayacaktır.

Ortaya konan her şeyi incelemeden, hakkında bilgi sahibi olmadan kısaca kullanmadan etmeden mükemmel olmuş bu diyemem. Ha mükemmeliyet kriterlerim, süpermen’i arayan insanın ki gibi de değildir. Onu da belirteyim inceden.

Benimki, tavşan dağa küsmüş, dağın haberi olmamış tarzı bir yakla$ım bunu da biliyorum. İlk defa okuyan biri diyecek ki, “olm sen kimsin lan?”, eyvallah derim. Afacan dediğim, tabiri caizse, bir bok bilmeden, eleştiriye açık olmadan sağa sola köpükler saçarak insanları kendinden kaçıran insanlara ithafen yazıyorum bu yazıyı aslında.

Topluluk yöneten insanlara gerçekten saygım sonsuz, özellikle fazla olmasa da güzel muhabbet ettiğimiz Akın ve sayın Ali Işıngör’ü tamamen bu yazı kapsamı dışında tutuyorum. İkisi de, saygı ve sevgi duyduğum insanlar.

Gelelim topluluk dediğim kaos’a neden çamur atıyorum..

Efendim malumunuz, Pardus biraz gecikti, her zaman Pardus’u alkı$layan güruh, nedense bir gecikme ile açtı ağzını yumdu gözünü. Bir kere, topluluk dediğin katkıda bulunduktan sonra, o katkısından cesaret alarak, ortaya somut eleştiri dökebilen bir ruhtur. Ancak sözde topluluk denen ruha bakıyorum. “Saat 12.05 nerede kaldı bu pardus iso’su?” diyen gözlüklü şirinler mi dersiniz, “milky boktan değiştirin şunu” diyen Chuck Norris ruhlu afacanlar mı dersiniz, o mu dersiniz bu mu dersiniz. Her telden adam var gerçekten.

Ancak iş somut bir topluluk ruhuna geldiğinde, yazdığım dökümanı okumadan, “karde$ bu çalı$mıyor” diyen insanların sinirlerimi kemirmelerine engel olamıyorum. Okumayan bir millet olduğumuzu biliyoruz hepimiz, benim bile senede okuduğum kitap sayısı belli; ama bir şey var, OKUMADAN ÖĞRENİLMEZ!

Topluluk dediğin, dişe dokunur eleştiriler yapabilen bir grup olmalı, önüne koyan ürünü beğenmediği zaman “boktan bu” diyen kesim olmamalıdır.

Topluluğa kendini adayan insan, biraz okuyup öğrenip, öğrendiğini toplulukla paylaşan bir insan olmalıdır. Ki ben döküman yazmaya can atan insanlar göremiyorum etrafımda. Beyler artık uyanın, söz uçar yazı kalır. Bugün belgeler.org’a girdiğimde 10 senelik, ömrünü doldurmuş NASIL belgelerinin yer aldığı, kaderine terkedilmiş bir kütüphane görmek kimin canını sıkmıyor?

Çevirisini bugün bitirdiğim Arch Linux Başlangıç rehberi var mesela, ben çevirmeseydim kim çevirecekti? Biraz oturup düşünmek gerek, ait olduğunuz ortama, ayak uydurup bir $ekilde, çorbada benim de tuzum bulunsun diyebilmek gerek.

Linux’u Pardus’u rant malzemesi edip, onun üzerinden çevreye köpürerek haykırıp, insanlara “poisonous” etiketini yapıştıran fiziki yaş olarak 17 zeka yaşı olarak doğmamış “dallamaların” bir şekilde, bu rant malzemesi yarın öbürgün ellerinden gittiğinde ne yapacaklarını düşünmeleri lazım sanırım.

Bu insanlar yüzünden, Pardus’u eleştiremez hale getiriliyor ve sanal bir mükemmeliyet ortaya çıkıyor ne yazık ki. Özgürlük uğruna Linux kullanıp da, “cedega” yı paketlemek Amerikan hukukuna göre suçtur, Türk hukukunda böyle bir kural olmadığı gibi yaptırımı da olamaz diyen insanların, Linux’u sözde savunmalarına inanın gıcık kapıyorum.

Neyse, konuyu daldan dala sektiriyorum, farkındayım, çünkü eleştirilerimin odağı birden fazla noktaya kaçıyor. Türkiye’deki Linux kullanıcılarının anlayamadığım bir yapısı var işte. Linux yoktur Pardus vardır tarzı düşünceye itmeye çalışan dümbükler geziyor ortada. Lütfen bunlara bir an önce Pardus’un da bir GNU/Linux dağıtımı  olduğunu anlatmak lazım.

Aralarına yeni gelen kullanıcıları, tersleyip, hatta ne terslemesi, “ağzına sıçıp” gönderen insanların, topluluktan uzaklaştırılması gerek. Ve herşeyden önce, topluluk insanlarının eleştiriye açık olmasını sağlamak gerek.

Ben Arch Linux topluluğunda bu tür zevzekliklerin olmasına asla izin vermeyeceğim/vermiyorum da. Hatta proje lideri falan da demiyorum kendime, ben sadece bu işin gönüllüsüyüm. Ki şu an sayımız kısıtlı olsa da etrafımdaki insanların benim gibi düşündüğünü bilmek o kadar mutlu ediyor ki. Kullandığım dağıtım yüzünden eleştirilmem de ayrı bir çocukluk konusu, kime ne benim kullandığım dağıtımdan, tercihimden?

Topluluk, onu hakedenlerin buluştuğu noktadır. Onlarla aynı düşünmediği için “poisonous” etiketini çakan insanların olduğu yer değildir.

Bundan böyle genel amaçlı olarak belgeler yayınlayacağım, öğrendiğim her şeyi paylaşmaya devam edeceğim. Ne zaman gerçek bir topluluk görürsem, o zaman o topluluğa ait olduğumu anlayıp, o topluluk için mücadele edeceğim. Özgürlükİçin benim yer alabileceğim bir topluluk değil. Kesinlikle bu Özgürlükİçin’in kalitesizliğinden değil, benim oraya ait olamamamla ilgili bir problem. (Ha şimdi yanlış anlaşılır, kralcılar ona da çamur atar, korkuyorum caam)

Ben üzerime düşeni yaptım, artık sıra yenilerde, onlar da yapsınlar. Bir nevi, görev teslimi..

Ancak şu var, topluluk konusunda örnek alınması gereken bir proje var ise, kesinlikle Arch Linux ve Gentoo kullanıcı topluluklarıdır. Arif olan anlar..

Ve lütfen artık birileri eleştiriye açık olmayı öğrensin. Tek isteğim bu!

Saygılarımla,

Arch Linux başlangıç rehberi de burada, http://wiki.archlinux.org/index.php/Beginners_Guide_(Türkçe), emek sarfettim, çevirdim işte..

Fazla söze ne hacet?

Bu desteği nasıl vereceğimiz sorusu ilk soru olacaktır sanırım. Cevabımız basit, ilk iş olarak Türkçeleştirme ve Türkçe dokümantasyon.

Dökümantasyon konusunda en önemli husus, archwiki’de Türkçe çevirilere yer vermekle birlikte belirli bir olgunluğa ulaştıktan sonra kendi wikimiz ve sitemize kavuşmak.

Bu konuda ben bir adım atıp, archlinuxtr.org’u aldım ve sunucuda barındırıyorum. Bu konuda herhangi bir konuda, (gerek tasarım, gerek dokümantasyon ve gerekse çeşitli PKGBUILDler) yardımcı olabilecek herkesi katkıda bulunmaya davet ediyorum.

İlk iş olarak, bir tartışma listesi ve IRC kanalında bir araya gelip fikir teatisinde bulunabiliriz.

#archlinux.tr @ freenode kanalında, ya da archlinux@archlinuxtr.org (üye olmak için archlinux-subscribe@archlinuxtr.org adresine boş bir e-posta gönderebilirsiniz)

Şimdilik bu mesaj bu şekilde dursun, malum çoğumuzun sınav dönemi. Katkıda bulunup Archlinux’a destek olmak isteyen herkesi IRC ve tartışma listesine bekliyoruz.

Unutmayalım ki en ufak bir katkımız bile, birlikten kuvvet doğar felsefesi ile çığ gibi büyüyüp gelişen bir topluluk olma fırsatını yakalama zamanı geldi derim. Siz ne dersiniz?

Niyetim, ortaya bir şey çıkarıp arkasından ilgilenmemek değil; bu işi ciddi ciddi planlayıp, bir topluluk oluşturma zamanı geldiği, ve çok dağınık olduğumuz için planladım. Ne de olsa GNU/Linux benim en büyük hobim ve insan hobilerinden vazgeçmez.

Siz de “benim dikili bir ağacım olsun” diyorsanız, gelin hep birlikte Archlinux Türk Kullanıcıları Grubunu kuralım.

Saygılarımla,

Nitekim, kurup kullanmak gayet kolay. Öncelikle git kullanarak, kaynak kodlara ulaşıyorsunuz, bunun için:

git clone git://repo.or.cz/microdia.git herhangibirklasöradı

Bunu yaptıktan sonra, herhangibirklasöradı klasörüne girerek, make komutunu vermeniz gerekmekte.

Ardından oluşan microdia.ko çekirdek modülünü, root olarak, insmod komutu ile kullanabilirsiniz. Bu komutu verdikten sonra, no such device uyarısı alırsanız, bilin ki webcam sürücüsü henüz hazır değil. Sorun olmadan yüklenirse modül (sorun vermeden bir sonraki satıra geçerse yani), /dev/video(0)’nun oluşup oluşmadığına bakın, eğer oluşmuş ise kameranızı, skype, amsn, kopete vs. ağ kamerası destekleyen uygulama ile kullanabilirsiniz.

Tabii modülü kullanırken çeşitli parametreleri kullanmak da mümkün. Mesela, insmod microdia.ko fps=30 (10,15,20,25,30 fps destekleniyor) ile 30 fps görüntü alabilirsiniz. Öntanımlı 25 fps çünkü.

Parlaklık ve renk ayarları da modprobe edilirken kullanılabiliyor ancak, uygulamalar bu işlemi doğrudan desteklediği için, o uygulamaları kullanmanızı tavsiye ederim.

Bu sürücüden çok çektiğim için bu sürücü hakkındaki herşeyi takip ediyorum uzun zamandır. Yine de henüz geliştirme aşamasında olduğu için, tecrübeli değilseniz, kullanmamanızı tavsiye ederim.

Not: Şu an desteklenen kameralar şunlar: 6242 624e 624f 6270 627b 62bb 145f:013d & 045e:00f4

4 hanelilerin başında 0c45 var, 0c45:6242 mesela. Kameranızın ne olduğunu öğrenmek için /usr/sbin/lsusb komutunu verin. Orada device id kısmından öğrenebilirsiniz.

Efendim madem lighttpd svn’yi doğrudan kullanamıyor, biz de svn’ye doğrudan erişebilecek bir mekanizma oluştururuz, değil mi? Mesela, svn’ye doğrudan erişebilen tek web sunucu olan apache’yi farklı bir porttan çalıştırıp, belirleyeceğimiz bir url’ye (misal olarak şu url) yapılan isteklerin (request yani) lighttpd üzerinden, mod_proxy sayesinde, apache’ye gönderilmesini sağlayabiliriz.

Evvela, apache’nin yapılandırma dosyasında subversion için gerekli ayarları yapıp, 80 yerine farklı bir porttan, apache’yi listen ettirmeniz yeterli. (81 mesela).

Gerekli ayarları yaptığınızı varsayarak, lighttpd üzerindeki ayarları şu şekilde girdikten sonra, nurtopu gibi bir web erişimi sağlayabilirsiniz: (Unutmadan belirteyim, lighttpd.conf’da mod_proxy’i include etmeniz gerekmekte)

$HTTP["host"] == "svn.eventualis.org" {

server.document-root = "/home/svn"

proxy.server = (

"/" => (("host" => "127.0.0.1", "port" => 8080))

)

}

Bu kadar , bir de örnek depo için şu adrese göz atın

http://eventualis.org/arch/